Hoe de deeleconomie zich stilaan heruitvindt (interview in Trends)

De deeleconomie dringt door tot alle mogelijke sectoren. Dat vertaalt zich net zo goed in kleinschalige initiatieven als in grote - en doorgaans betalende - platformen met een gigantisch aanbod. De deeleconomie lijkt ook almeer te vervellen tot een huureconomie.



DEELECONOMIE "De gewoonte om producten te kopen die we vaak maar enkele keer per jaar gebruiken, is absurd." © Getty Images


Van bakfietsen of auto’s over was- en koffiemachines tot boormachines en tuinwalsen: haast alles kan vandaag gedeeld worden, en in alle mogelijke sectoren duiken er platformen en initiatieven op die ons moeten aanzetten tot delen en consuminderen. Wie maar occasioneel een auto gebruikt, kan aankloppen bij autodeelplatformen zoals Cambio of Cozycar. Heeft u voor een eenmalige klus dringend een boor- of freesmachine nodig, dan vindt u wellicht uw gading bij Peerby, al kan u daarvoor misschien ook gewoon terecht op Facebook of bij een lokaal buurtnetwerk. In Nederland, waar de circulaire economie al een stukje verder staat, experimenteert Bundles al zeven jaar met abonnementen op relatief dure apparaten zoals wasmachines, droogkasten en koffiemachines. De beste spullen als een service, zoals ze het zelf omschrijven. Eerder een verhuur- dan een deelservice, ontstaan vanuit het idee dat je producenten beter kan stimuleren om echt duurzame apparaten te produceren die langer meegaan en ook vlot hersteld kunnen worden als daar voor hen ook een lange termijn-verdienmodel tegenover staat. Het Nederlandse Peerby – dat intussen ook in ons land voet aan de grond kreeg – promoot de deeleconomie dan weer onder de slogan ‘Beter een goede buur dan een verre vriend’. Het bedrijf experimenteert met verschillende modellen voor particulieren én bedrijven. Zo kan je je als particulier gratis aanmelden op het platform om een gebruiksvoorwerp te zoeken of zelf te delen. Ga je ook effectief over tot een transactie, dan betaal je een vast abonnementsgeld van 2,99 per maand of net geen 18 euro per jaar. Of je een bepaald gebruiksvoorwerp gratis dan wel tegen betaling ter beschikking stelt, bepaal je zelf. Daarnaast experimenteert het platform sinds kort in ons land nu ook met Peerby Pro, waarbij het producenten van verbruiksgoederen de mogelijkheid biedt om hun producten via het Peerby-platform te huur aan te bieden. Het bedrijf blijft daarbij altijd zelf eigenaar van dat product, de verschillende gebruikers huren betalen het voor de tijd dat ze er gebruik van maken. Die producten moeten dan wel aan enkele basisvereisten voldoen: ze komen in aanmerking voor tijdelijk gebruik, zijn vlot te transporteren en de winkelwaarde bedraagt minimaal 100 euro.


Garantie


Peerby-oprichter Daan Weddepohl is al een veteraan van de Nederlandse deeleconomie. Hij richtte zijn platform op in 2012, haalde in 2016 twee miljoen vers geld binnen, maar zag het ebdrijf vervolgens in zwaar weer belanden. Sinds kort lijkt het platform opnieuw de wind in de zeilen te hebben, maar Weddepohl is niet te beroerd om toe te geven dat ook Peerby nog altijd op zoek is naar het echt winnende model. Net zoals heel wat concurrenten die de voorbije jaren als paddenstoelen uit de grond schoten. “Wij halen onze inkomsten nu uit het abonnementsgeld dat mensen betalen als ze effectief iets gaan delen. Met dat geld financieren we ook de garantie die je als gebruiker geniet, zodat je tot een limiet van duizend euro niets hoeft te betalen als een toestel toevallig stuk zou gaan terwijl je het gebruikt. We hebben de voorbije jaren heel veel geleerd, maar ik heb niet het gevoel dat er echt al een definitief model bestaat voor die deeleconomie.” Anno 2020 betaalt nog zowat 60 procent van de ‘delers’ voor een transactie. “De prijs daarvoor bepalen ze zelf, maar we zien de laatse jaren wel een verschuiving in de richting van het gratis delen,” geeft Weddepohl aan

Hamvraag daarbij: waarom zou ik mijn grasmachine of tuinwals gratis ter beschikking stellen van de hele buurt, als ik daar telkens ook 5 of 10 euro voor zou kunnen opstrijken? “Dit is nu net de kern van de deeleconomie,” klinkt het. “De meeste mensen zien dit niet als een soort van zakelijke transactie. Ze voelen zich deel van een gemeenschap, en stellen bepaalde spullen ter beschikking vanuit sociale overwegingen en vanuit een gevoel van wederkerigheid. Vandaag gebruik jij iets van je overbuur, morgen help je zelf een ander buurtbewoner verder met een freesmachine die al jaren in je garage staat en waarvan de theoretische capaciteit eigenlijk zwaar onderbenut blijft. Het gaat daarbij dus niet enkel om het gemak, maar ook om een efficiënter gebruik van grondstoffen en materialen. Wij zien de deeleconomie als een stevige stap richting circulaire economie. De gewoonte om producten te kopen en gebruiken die we vaak maar enkele keer per jaar gebruiken, is eigenlijk absurd. Zeker in de wetenschap dat er bij jou in de buurt een meer dan ruime capaciteit bestaat aan de meeste van die producten.”

In Nederland en België gaat het aantal inschrijvingen bij Peerby stilaan richting het half miljoen. Toch bleef het aantal mensen dat effectief iets deelde via het platform in de tweede helft van vorig jaar nog relatief beperkt, tot zowat 50.000. In de top tien van de meest gedeelde voorwerpen zitten onder meer bakfietsen, beamers en allerlei gereedschappen. Heel wat van die spullen kan je natuurlijk ook via klassieke verhuurbedrijven op de kop tikken. “Dat klopt, maar waarom zou je die moeite doen als een buurtbewoner ook zo’n toestel in zijn garage staan heeft en dat gratis of tegen een veel lagere prijs ter beschikking stelt? ”


Zolderkamertje


Her en der weerklinkt er intussen ook stevige kritiek op de deeleconomie, en dan vooral op de grotere platformen. Die zouden de groene idealen hebben laten varen voor het grote geld, klinkt het dan. Het vaakst geciteerde voorbeeld daarvan is ongetwijfeld Airbnb. Ooit onstaan als een platform om een overtollige slaapplek op je sofa of in een zolderkamertje aan te melden, is het uitgegroeid tot een professioneel verhuurbedrijf waar het grote geld de sympathieke deelprincipes verdrongen heeft. Voorvechters van de deeleconomie zitten niet echt te wachten op die vergelijking: zelf beschouwen ze Airbnb al lang niet meer als het icoon dat het ooit was. En bovendien is het natuurlijk hoogst twijfelachtig of je als particulier ooit een rendabel verdienmodel kan opzetten met het ‘delen’ van pakweg boormachines of tuinwalsen.

Wie op zoek is naar een toestel of apparaat voor eenmalig gebruik kan tegenwoordig ook vaak terecht op Facebook, of op sites zoals Hoplr. Die laatste brengt inwoners van een bepaalde buurt samen, maar faciliteert tegelijk ook de zeer lokale deeleconomie. Alleen gebeurt dit hier zonder enige vorm van bemiddeling of garantie, waardoor het risico dus volledig bij de individuele gebruikers komt te liggen. Bovendien beperkt de kleine schaalgrootte van die buurtnetwerken natuurlijk ook het aanbod én het succes.

Twee andere Nederlandse bedrijven, Bundles en Swap, spelen ook in op groeiende aandacht voor duurzame gebruiksmodellen, maar vertrekken daarvoor eerder vanuit een leasingmodel. Zo biedt Bundles je een Miele-wasmachine aan vanaf 15 euro per maand en 0,4 euro per wasbeurt. Bij Swapfiets kan je dan weer terecht voor huurfietsen – inclusief onderhoud – vanaf zowat 17 euro per maand. Ook in hun modellen verschuift de focus dus van bezit naar gebruik, als eerste stap in de richting van volwaardige circulaire systemen. Peerby Pro, dat vandaag in ons land proefdraait, lijkt een aanzet om dit al langer bestaande concept nu ook uit te breiden naar een veel breder gamma aan minder dure producten. Lieven D’Hont, coördinator van Peerby België: “Het idee daarbij is om die gebruiksvoorwerpen en toestellen – denk bijvoorbeeld aan een hogedrukreiniger of een hakselaar - vervolgens te laten circuleren in een bepaalde wijk. Daarbij staan de gebruikers in voor de tussentijdse opslag en het transport, maar de producent blijft eigenaar en tekent ook voor eventuele herstellingen. Toegegeven: er liggen hierbij nog wel wat logistieke uitdagingen op tafel, maar we zien wel dat ook bij producenten de belangstelling voor deze nieuwe peer to peer-modellen groeit. De Belgische markt is nog behoorlijk versnipperd, maar de laatste jaren zien we toch een sterke groei én een verdere professionalisering.” Hij verwacht dan ook dat er voor de zogenaamde peer-to-peer deelmarkt nog een stevige consolidatie zit aan te komen. In Engeland haalde de startup Fat Lama enkele jaren terug tien miljoen dollar op in een eerste grote kapitaalronde. En in Frankrijk zijn er intussen al ruim 440.000 mensen ingeschreven bij Smiile, een deelcollectief dat lokaal georganiseerd is en intussen ook al naar andere landen lonkt.” Moeten we dan in de toekomst niet eerder over de ‘huureconomie’ dan over de ‘deeleconomie’ spreken? “Ik heb daar weinig problemen mee,” klinkt het nog. “Waarom zouden we bedrijven niet aanmoedigen om naast een koopknop op hun site overal ook een huurknop te voorzien, zodat we via allerlei deeldiensten producten ook van gebruiker naar gebruiker kunnen laten gaan? Voor mij hoeft zo’n deeleconomie niet volledig gratis te zijn: gratis was ongetwijfeld een goede trigger om het concept geïntroduceerd te krijgen, maar voor het sporadische gebruik van kwaliteitsvolle goederen zijn mensen ook bereid te betalen.”


---

Bronvermelding:

Auteur Filip Michiels

Verschenen in Trends op 02/07/2020

Link naar artikel: https://moneytalk.knack.be/geld-en-beurs/hoe-de-deeleconomie-zich-stilaan-heruitvindt/article-longread-1616207.html



Stel je vraag hier:

Lieven D'HONT, ondernemer in de deeleconomie